روزگار خود نيك اندك شده است و اكثر مردم ازان اعراض نموده و به چشم حقارت در علم و علما مىنگرند . و ليكن يقين مىبايد دانست كه مرجع علم با حضرت رب العالمين است و سخن در علم و علما زيادت از انست كه اين اوراق تحمّل اعباء آن تواند كرد ، و صفت آن را بمختصر عبارتى در تحت بيان تواند آورد ، و كلمهء مختصر مفيد عارى از تكلف عبارت آنست كه ابو قلابه گفته است در جواب [ 148 ] عمر عبد العزيز كه ازو التماس موعظه‌اى مىكرد ، گفت : نافع‌ترين موعظه آنست كه در كار خلفاء گذشته تأمل فرمايى تا آنچه خلاصه پندست ترا حاصل گردد . مجلس وعظ رفتنت هوس است * مرگ همسايه واعظ تو بس است ديگر از خصال و خصايص ملوك ، كرم و سخا و مروت و عطاست ، و اين خلقى است كه شمول و عموم او زيادت از جمله اخلاقست و احتياج مردم بدان بيشتر ، و از براى اين معنى فرمود ، عليه السلم ، كه الجنة دار الاسخا ، يعنى بهشت ، خانهء جوانمردان است . و جاى ديگر فرمود كه سخاوت درختى است در بهشت ، هركسى كه دست در شاخ او زند هرآينه او را به بهشت كشد . و جايى ديگر فرمود كه سخى نزديكست به بهشت و دور است از آتش ، و بخيل دور است از خداى و بهشت ، و نزديكست به دوزخ . و حقيقت آنست كه دل گشاده و كف كريم دليل سعادت مردم بود ، و بخل و حوصلهء [ 149 ] تنك دليل شقاوة ، و قال عزّ اسمه : فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ ، يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ « 1 » وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً ، و سزاوارترين كسانى كه به اين صفات موصوف باشند پادشاهان و حاكمان‌اند ، از انكه ايشان پيوسته دام صيد دلها گسترده‌اند و خلايق جهان را به صوب هواء و ولاء خود دعوت كرده و دانهء اين دام ، كرم و احسانست . بيت : احسن الى الناس تستعبد قلوبهم * فطال ما استعبد الانسان احسان

--> ( 1 ) - در اصل : لل اسلام